Klasztor
  Tytu┼é ko┼Ťcio┼éa
  Rys Historyczny
  Wsp├│lnota
  Nasza pos┼éuga
  Dane Adresowe
Liturgia
  Og┼éoszenia Duszpasterskie
  Intencje Mszalne
  Msze ┼Ťw
  Nabo┼╝e┼ästwa
  Spowied┼║ ┼Ťw.
  Nasz pos┼éuga
┼Ťw. Antoni
  Nowenna do ┼Ťw. Antoniego
  Pro┼Ťby do ┼Ťw. Antoniego
  Modlitwy do ┼Ťw. Antoniego
┼Ťw. Anna
  Modlitwy do ┼Ťw. Anny
  Litania do ┼Ťw. Anny
  Nowenna do ┼Ťw. Anny
Nawigacja
Artyku│y » Dokumenty Ko┼Ťcio┼éa » LIST APOSTOLSKI PORTA FIDEI
LIST APOSTOLSKI PORTA FIDEI

LIST APOSTOLSKI
W FORMIE «MOTU PROPRIO»


PORTA FIDEI


OGŁASZAJĄCY ROK WIARY


 


1. «Podwoje wiary» (por. Dz 14, 27) s─ů dla nas zawsze otwarte. Wiod─ů one do ┼╝ycia w komunii z Bogiem i pozwalaj─ů wej┼Ť─ç do Jego Ko┼Ťcio┼éa. Próg ten mo┼╝na przekroczy─ç, kiedy g┼éoszone jest S┼éowo Bo┼╝e, a serce poddaje si─Ö kszta┼étowaniu przez ┼éask─Ö, która przemienia. Przekroczenie tych podwoi oznacza wyruszenie w drog─Ö, która trwa ca┼ée ┼╝ycie. Zaczyna j─ů chrzest (por. Rz 6, 4), dzi─Öki któremu mo┼╝emy wzywa─ç Boga jako Ojca, a ko┼äczy przej┼Ťcie przez ┼Ťmier─ç do ┼╝ycia wiecznego, b─Öd─ůcego owocem zmartwychwstania Pana Jezusa, który poprzez dar Ducha ┼Üwi─Ötego zechcia┼é w┼é─ůczy─ç w sw─ů chwa┼é─Ö tych, którzy w Niego wierz─ů (por. J 17, 22). Wyznawanie wiary w Trójc─Ö ┼Üwi─Öt─ů — Ojca, Syna i Ducha ┼Üwi─Ötego — oznacza wiar─Ö w jednego Boga, który jest mi┼éo┼Ťci─ů (por. 1 J 4, 8): Ojca, który w pe┼éni czasów pos┼éa┼é swego Syna dla naszego zbawienia; Jezusa Chrystusa, który w tajemnicy swej ┼Ťmierci i zmartwychwstania odkupi┼é ┼Ťwiat; Ducha ┼Üwi─Ötego, który prowadzi Ko┼Ťció┼é przez wieki w oczekiwaniu na chwalebny powrót Pana.


2. Od pocz─ůtku mojej pos┼éugi Nast─Öpcy Piotra przypomina┼éem o potrzebie odnalezienia drogi wiary, aby coraz wyra┼║niej ukazywa─ç rado┼Ť─ç i odnowiony entuzjazm, które rodzi spotkanie z Chrystusem. W homilii podczas Mszy ┼Ťw. na rozpocz─Öcie mojego pontyfikatu powiedzia┼éem: «Ko┼Ťció┼é jako ca┼éo┼Ť─ç, a w nim jego pasterze musz─ů tak jak Chrystus wyruszy─ç w drog─Ö, aby wyprowadzi─ç ludzi z pustyni ku przestrzeni ┼╝ycia, ku przyja┼║ni z Synem Bo┼╝ym, ku Temu, który daje nam ┼╝ycie — pe┼éni─Ö ┼╝ycia» (1). Zdarza si─Ö obecnie do┼Ť─ç cz─Östo, ┼╝e chrze┼Ťcijanie bardziej troszcz─ů si─Ö o konsekwencje spo┼éeczne, kulturowe i polityczne swego zaanga┼╝owania, my┼Ťl─ůc, ┼╝e wiara wci─ů┼╝ jest oczywist─ů przes┼éank─ů ┼╝ycia wspólnego. W rzeczywisto┼Ťci, za┼éo┼╝enie to nie tylko przesta┼éo by─ç oczywiste, ale cz─Östo bywa wr─Öcz negowane (2). Podczas gdy w przesz┼éo┼Ťci mo┼╝liwe by┼éo uznanie, ┼╝e istnieje jednorodna tkanka kulturowa, powszechnie akceptowana w swym odniesieniu do tre┼Ťci wiary i inspirowanych ni─ů warto┼Ťci, to obecnie wydaje si─Ö, ┼╝e w znacznej cz─Ö┼Ťci spo┼éecze┼ästwa ju┼╝ tak nie jest, z powodu g┼é─Öbokiego kryzysu wiary, który dotkn─ů┼é wielu ludzi.


3. Nie mo┼╝emy zgodzi─ç si─Ö na to, aby sól utraci┼éa smak, a ┼Ťwiat┼éo by┼éo umieszczone pod korcem (por. Mt 5, 13-16). Tak┼╝e wspó┼éczesny cz┼éowiek mo┼╝e na nowo odczu─ç potrzeb─Ö, by — jak Samarytanka — pój┼Ť─ç do studni i s┼éucha─ç Jezusa, który zach─Öca do wiary w Niego i czerpania z Jego ┼║ród┼éa, tryskaj─ůcego wod─ů ┼╝yw─ů (por. J 4, 14). Musimy na nowo z ch─Öci─ů karmi─ç si─Ö S┼éowem Bo┼╝ym, wiernie przekazywanym przez Ko┼Ťció┼é, i Chlebem ┼╝ycia, danymi jako wsparcie tym, którzy s─ů Jego uczniami (por. J 6, 51). Nauczanie Jezusa w rzeczywisto┼Ťci nadal rozbrzmiewa w naszych dniach z t─ů sam─ů moc─ů: «Zabiegajcie nie o ten pokarm, który niszczeje, ale o ten, który trwa na ┼╝ycie wieczne» (J 6, 27). My równie┼╝, jak ci, którzy Go s┼éuchali, zadajemy to samo pytanie: «Có┼╝ mamy czyni─ç, aby┼Ťmy wykonywali dzie┼éa Boga?» (J 6, 28). Znamy odpowied┼║ Jezusa: «Na tym polega dzie┼éo Boga, aby┼Ťcie wierzyli w Tego, którego On pos┼éa┼é» (J 6, 29). Wiara w Jezusa Chrystusa jest wi─Öc drog─ů do osi─ůgni─Öcia zbawienia w sposób ostateczny.


4. W ┼Ťwietle tego wszystkiego postanowi┼éem og┼éosi─ç Rok Wiary. Rozpocznie si─Ö on 11 pa┼║dziernika 2012 r., w pi─Ö─çdziesi─ůt─ů rocznic─Ö otwarcia Soboru Watyka┼äskiego II, a zako┼äczy si─Ö w uroczysto┼Ť─ç naszego Pana Jezusa Chrystusa Króla Wszech┼Ťwiata, 24 listopada 2013 r. 11 pa┼║dziernika 2012 r. up┼éynie tak┼╝e dwadzie┼Ťcia lat od opublikowania Katechizmu Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego, tekstu promulgowanego przez mojego poprzednika, b┼éogos┼éawionego papie┼╝a Jana Paw┼éa II (3), aby ukaza─ç wszystkim wiernym si┼é─Ö i pi─Ökno wiary. Przygotowanie tego dokumentu, autentycznego owocu Soboru Watyka┼äskiego II, by┼éo postulowane przez Nadzwyczajne Zgromadzenie Synodu Biskupów w 1985 r. jako narz─Ödzie maj─ůce s┼éu┼╝y─ç katechezie (4), i powsta┼é dzi─Öki wspó┼épracy ca┼éego episkopatu Ko┼Ťcio┼éa katolickiego. W┼éa┼Ťnie na pa┼║dziernik 2012 r. zwo┼éa┼éem Zgromadzenie Ogólne Synodu Biskupów, którego temat brzmi «Nowa ewangelizacja maj─ůca na celu przekazywanie wiary chrze┼Ťcija┼äskiej». B─Ödzie to sprzyjaj─ůca okazja do wprowadzenia ca┼éej wspólnoty ko┼Ťcielnej w okres szczególnej refleksji i odkrywania na nowo wiary. Nie po raz pierwszy Ko┼Ťció┼é jest wzywany do obchodów Roku Wiary. Mój czcigodny poprzednik, s┼éuga Bo┼╝y Pawe┼é VI og┼éosi┼é podobny Rok Wiary w 1967 r., aby upami─Ötni─ç m─Öcze┼ästwo aposto┼éów Piotra i Paw┼éa w 1900. rocznic─Ö z┼éo┼╝enia przez nich najwy┼╝szego ┼Ťwiadectwa. Mia┼é to by─ç w jego zamierzeniu uroczysty moment, w którym w ca┼éym Ko┼Ťciele b─Ödzie «prawdziwie i szczerze wyznana ta sama wiara». Chcia┼é on ponadto, aby ta wiara by┼éa potwierdzona w sposób «indywidualny i zbiorowy, wolny i ┼Ťwiadomy, wewn─Ötrzny i zewn─Ötrzny, pokorny i szczery» (5). My┼Ťla┼é, ┼╝e w ten sposób ca┼éy Ko┼Ťció┼é b─Ödzie móg┼é zyska─ç na nowo «wyra┼║n─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç swej wiary, aby j─ů o┼╝ywi─ç, oczy┼Ťci─ç, aby j─ů potwierdzi─ç oraz wyznawa─ç» (6). Wielkie wstrz─ůsy, które mia┼éy miejsce podczas owego Roku, ukaza┼éy jeszcze wyra┼║niej potrzeb─Ö tego rodzaju obchodów. Zako┼äczy┼éo je «Wyznanie wiary ludu Bo┼╝ego» (7), co mia┼éo za┼Ťwiadczy─ç, jak bardzo istotne tre┼Ťci, które od wieków stanowi─ů dziedzictwo wszystkich wierz─ůcych, wymagaj─ů ci─ůg┼éego potwierdzania, zrozumienia i pog┼é─Öbiania w nowy sposób, aby dawa─ç konsekwentne ┼Ťwiadectwo w innych ni┼╝ w przesz┼éo┼Ťci warunkach historycznych.


5. Pod pewnymi wzgl─Ödami mój czcigodny poprzednik postrzega┼é ten Rok jako «konsekwencj─Ö i wymóg posoborowy» (8), dobrze zdaj─ůc sobie spraw─Ö z powa┼╝nych trudno┼Ťci swoich czasów, zw┼éaszcza w odniesieniu do wyznawania prawdziwej wiary i jej poprawnej interpretacji. Uzna┼éem, ┼╝e zainaugurowanie Roku Wiary w po┼é─ůczeniu z 50. rocznic─ů otwarcia Soboru Watyka┼äskiego II mo┼╝e by─ç dobr─ů okazj─ů do tego, aby zrozumie─ç, ┼╝e  teksty nale┼╝─ůce do spu┼Ťcizny pozostawionej przez ojców soborowych, zgodnie ze s┼éowami  b┼é. Jana Paw┼éa II, «nie trac─ů warto┼Ťci ani blasku. Konieczne jest, aby by┼éy nale┼╝ycie odczytywane, poznawane i przyswajane jako miarodajne i normatywne teksty Magisterium, nale┼╝─ůce do Tradycji Ko┼Ťcio┼éa. Dzisiaj, po zako┼äczeniu Jubileuszu, szczególnie mocno odczuwam powinno┼Ť─ç ukazywania Soboru jako wielkiej ┼éaski, która sta┼éa si─Ö dobrodziejstwem dla Ko┼Ťcio┼éa w XX wieku: zosta┼é on dany jako niezawodna busola, wskazuj─ůca nam drog─Ö w stuleciu, które si─Ö rozpoczyna» (9). Ja równie┼╝ pragn─Ö z naciskiem potwierdzi─ç to, co powiedzia┼éem na temat Soboru kilka miesi─Öcy po moim wyborze na Nast─Öpc─Ö Piotra: «Je┼Ťli go odczytujemy i przyjmujemy w ┼Ťwietle prawid┼éowej hermeneutyki, mo┼╝e on by─ç i coraz bardziej stawa─ç si─Ö wielk─ů moc─ů s┼éu┼╝─ůc─ů zawsze potrzebnej odnowie Ko┼Ťcio┼éa» (10).


6. Odnowa Ko┼Ťcio┼éa dokonuje si─Ö tak┼╝e przez ┼Ťwiadectwo, jakie daj─ů ┼╝yciem wierz─ůcy: chrze┼Ťcijanie s─ů faktycznie powo┼éani, aby przez samo swoje istnienie w ┼Ťwiecie ukazywali blask S┼éowa prawdy, jakie pozostawi┼é nam Pan Jezus. W┼éa┼Ťnie Sobór w Konstytucji dogmatycznej Lumen gentium stwierdzi┼é: «Podczas gdy Chrystus, '┼Ťwi─Öty, niewinny, nieskalany' (Hbr 7, 26), nie zna┼é grzechu (2 Kor 5, 21), lecz przyszed┼é jedynie dla przeb┼éagania za grzechy ludu (por. Hbr 2, 17), Ko┼Ťció┼é, w którego ┼éonie znajduj─ů si─Ö grzesznicy, ┼Ťwi─Öty i zarazem ci─ůgle potrzebuj─ůcy oczyszczenia, nieustannie podejmuje pokut─Ö i odnow─Ö. Ko┼Ťció┼é 'w┼Ťród prze┼Ťladowa┼ä ┼Ťwiata i pociech Bo┼╝ych pod─ů┼╝a naprzód w pielgrzymce', g┼éosz─ůc krzy┼╝ i ┼Ťmier─ç Pana, a┼╝ przyjdzie (por. 1 Kor 11, 26). Moc─ů za┼Ť zmartwychwsta┼éego Pana krzepi si─Ö, aby swoje utrapienia i trudno┼Ťci, zarówno wewn─Ötrzne, jak i zewn─Ötrzne, przezwyci─Ö┼╝a─ç cierpliwo┼Ťci─ů i mi┼éo┼Ťci─ů, a Jego misterium, cho─ç pod os┼éon─ů, wiernie przecie┼╝ objawia─ç w ┼Ťwiecie, dopóki si─Ö ono na koniec nie ujawni w pe┼énym ┼Ťwietle» (11).


W tej perspektywie Rok Wiary jest zach─Öt─ů do autentycznego i nowego nawrócenia si─Ö do Pana, jedynego Zbawiciela ┼Ťwiata. W tajemnicy Jego ┼Ťmierci i zmartwychwstania Bóg objawi┼é w pe┼éni mi┼éo┼Ť─ç, która zbawia i wzywa ludzi do przemiany ┼╝ycia przez odpuszczenie grzechów (por. Dz 5, 31). Wed┼éug aposto┼éa Paw┼éa, ta Mi┼éo┼Ť─ç wprowadza cz┼éowieka w nowe ┼╝ycie: «Przez chrzest zanurzaj─ůcy nas w ┼Ťmier─ç zostali┼Ťmy razem z Nim pogrzebani po to, aby┼Ťmy i my post─Öpowali w nowym ┼╝yciu — jak Chrystus powsta┼é z martwych dzi─Öki chwale Ojca» (Rz 6, 4). Dzi─Öki wierze to nowe ┼╝ycie kszta┼étuje ca┼é─ů ludzk─ů egzystencj─Ö, opieraj─ůc si─Ö na radykalnej nowo┼Ťci zmartwychwstania. W takiej mierze, w jakiej cz┼éowiek dobrowolnie okazuje gotowo┼Ť─ç, jego my┼Ťli, uczucia, mentalno┼Ť─ç i zachowania powoli s─ů oczyszczane i przekszta┼écane, w procesie, który w tym ┼╝yciu nigdy w pe┼éni si─Ö nie ko┼äczy. «Wiara, która dzia┼éa przez mi┼éo┼Ť─ç» (Ga 5, 6) staje si─Ö nowym kryterium my┼Ťlenia i dzia┼éania, które przemienia ca┼ée ┼╝ycie cz┼éowieka (por. Rz 12, 2; Kol 3, 9-10; Ef 4, 20-29; 2 Kor 5,17).


7. «Caritas Christi urget nos» (2 Kor 5, 14) — mi┼éo┼Ť─ç Chrystusa wype┼énia nasze serca i pobudza nas do ewangelizacji. Dzisiaj, tak jak wówczas, posy┼éa On nas na drogi ┼Ťwiata, aby┼Ťmy g┼éosili Jego Ewangeli─Ö wszystkim narodom ziemi (por. Mt 28, 19). Swoj─ů mi┼éo┼Ťci─ů Jezus Chrystus przyci─ůga do siebie ludzi z ka┼╝dego pokolenia: w ka┼╝dym czasie zwo┼éuje on Ko┼Ťció┼é, powierzaj─ůc mu g┼éoszenie Ewangelii, nakazem, który zawsze jest nowy. Z tego wzgl─Ödu tak┼╝e dzi┼Ť potrzeba bardziej przekonanego zaanga┼╝owania Ko┼Ťcio┼éa na rzecz nowej ewangelizacji, aby na nowo odkry─ç w wierzeniu rado┼Ť─ç i odnale┼║─ç zapa┼é do przekazywania wiary. Zaanga┼╝owanie misyjne wierz─ůcych, którego nigdy nie mo┼╝e zabrakn─ů─ç, czerpie ┼╝ywotn─ů si┼é─Ö w codziennym odkrywaniu Jego mi┼éo┼Ťci. Wiara bowiem ro┼Ťnie, gdy jest prze┼╝ywana jako do┼Ťwiadczenie doznawanej mi┼éo┼Ťci i kiedy jest przekazywana jako do┼Ťwiadczenie ┼éaski i rado┼Ťci. Powoduje, ┼╝e ┼╝ycie wiernych wydaje owoce, bo dzi─Öki nadziei serce ro┼Ťnie, oraz umo┼╝liwia sk┼éadanie skutecznego ┼Ťwiadectwa: otwiera w istocie serca i umys┼éy s┼éuchaj─ůcych na zaproszenie Pana, aby przylgn─Öli do Jego s┼éowa, by stali si─Ö Jego uczniami. Wierni, stwierdza ┼Ťw. Augustyn, «wzmacniaj─ů si─Ö przez wiar─Ö» (12). ┼Üwi─Öty biskup Hippony mia┼é s┼éuszny powód, aby tak si─Ö wyrazi─ç. Jak wiemy, jego ┼╝ycie by┼éo ci─ůg┼éym poszukiwaniem pi─Ökna wiary, dopóki jego serce nie znalaz┼éo spoczynku w Bogu (13). Jego liczne pisma, w których wyja┼Ťnia┼é znaczenie wiary i prawd─Ö wiary, pozostaj─ů aktualne do dzi┼Ť jako bezcenne dziedzictwo i pozwalaj─ů nadal tak wielu ludziom poszukuj─ůcym Boga znale┼║─ç w┼éa┼Ťciw─ů ┼Ťcie┼╝k─Ö, aby doj┼Ť─ç do «podwoi wiary».


Tak wi─Öc tylko gdy si─Ö wierzy, wiara ro┼Ťnie i si─Ö umacnia; nie ma innej mo┼╝liwo┼Ťci, by zyska─ç pewno┼Ť─ç co do w┼éasnego ┼╝ycia, jak tylko coraz bardziej powierzaj─ůc siebie w r─Öce tej mi┼éo┼Ťci, która zdaje si─Ö coraz wi─Öksza, poniewa┼╝ swoje ┼║ród┼éo ma w Bogu.


8. Z tej radosnej okazji pragn─Ö zach─Öci─ç wspó┼ébraci biskupów na ca┼éym ┼Ťwiecie, ┼╝eby jednoczyli si─Ö z Nast─Öpc─ů Piotra w tym czasie duchowej ┼éaski, który daje nam Pan, by upami─Ötni─ç cenny dar wiary. Chcieliby┼Ťmy obchodzi─ç ten Rok Wiary w sposób godny i owocny. Potrzebna jest wzmo┼╝ona refleksja na temat wiary, aby pomóc wszystkim wierz─ůcym w Chrystusa uczyni─ç bardziej ┼Ťwiadomym i o┼╝ywi─ç ich przywi─ůzanie do Ewangelii, zw┼éaszcza w okresie g┼é─Öbokiej przemiany, jaki ludzko┼Ť─ç prze┼╝ywa obecnie. B─Ödziemy mieli sposobno┼Ť─ç wyznawa─ç wiar─Ö w zmartwychwsta┼éego Pana w naszych katedrach i ko┼Ťcio┼éach ca┼éego ┼Ťwiata; w naszych domach i rodzinach, aby ka┼╝dy silnie odczu┼é potrzeb─Ö lepszego zrozumienia i przekazywania przysz┼éym pokoleniom odwiecznej wiary. Wspólnoty zakonne oraz parafialne, wszystkie stare i nowe wspólnoty ko┼Ťcielne b─Öd─ů mog┼éy w tym Roku z┼éo┼╝y─ç publiczne wyznanie Credo.


9. Pragniemy, aby ten Rok rozbudzi┼é w ka┼╝dym wierz─ůcym aspiracj─Ö do wyznawania wiary w pe┼éni i z odnowionym przekonaniem, z ufno┼Ťci─ů i nadziej─ů. B─Ödzie to te┼╝ dobra okazja, by z wi─Ökszym zaanga┼╝owaniem celebrowa─ç wiar─Ö w liturgii, a zw┼éaszcza w Eucharystii, która «jest szczytem, do którego zmierza dzia┼éalno┼Ť─ç Ko┼Ťcio┼éa, i zarazem jest ┼║ród┼éem, z którego wyp┼éywa ca┼éa jego moc» (14). Jednocze┼Ťnie pragniemy, ┼╝eby ┼Ťwiadectwo ┼╝ycia ludzi wierz─ůcych by┼éo coraz bardziej wiarygodne. Zw┼éaszcza w tym Roku ka┼╝dy wierz─ůcy powinien na nowo odkry─ç tre┼Ť─ç wiary, któr─ů wyznaje, celebruje, prze┼╝ywa i przemadla (15), i zastanowi─ç si─Ö nad samym aktem wiary.


Nie przypadkiem w pierwszych wiekach chrze┼Ťcijanie musieli uczy─ç si─Ö Credo na pami─Ö─ç. By┼éo ono ich codzienn─ů modlitw─ů, aby nie zapominali o zobowi─ůzaniu przyj─Ötym wraz z chrztem. S┼éowami bogatymi w znaczenie przypomina o tym ┼Ťw. Augustyn, kiedy w homilii na temat redditio symboli — przekazania Credo — mówi: «Sk┼éad Apostolski, który otrzymali┼Ťcie wszyscy razem i który odmówili┼Ťcie jeden po drugim, to s┼éowa, na których opiera si─Ö, jak na sta┼éym fundamencie, wiara Matki-Ko┼Ťcio┼éa, a fundamentem tym jest Chrystus Pan (...) Otrzymali┼Ťcie wi─Öc i powtarzali┼Ťcie to, co wiernie powinni┼Ťcie na┼Ťladowa─ç, co w duszy i sercu zawsze powinni┼Ťcie zachowywa─ç, co powinni┼Ťcie na ┼éo┼╝ach waszych odmawia─ç, o czym my┼Ťlicie na placach i miejscach publicznych, o czym tak┼╝e i podczas posi┼éków waszych nie zapominajcie, strze┼╝cie tego w sercu, chocia┼╝ cia┼éo zasypia» (16).


10. Chcia┼ébym w tym miejscu przedstawi─ç w zarysie program, który pomo┼╝e w g┼é─Öbszym zrozumieniu nie tylko tre┼Ťci wiary, ale wraz z nimi tak┼╝e aktu, przez który decydujemy si─Ö ca┼ékowicie powierzy─ç Bogu, w pe┼énej wolno┼Ťci. Istnieje w istocie g┼é─Öboka jedno┼Ť─ç mi─Ödzy aktem, którym si─Ö wierzy, a tre┼Ťci─ů, z któr─ů si─Ö zgadzamy. Aposto┼é Pawe┼é umo┼╝liwia wej┼Ťcie w t─Ö rzeczywisto┼Ť─ç, kiedy pisze: «Sercem przyj─Öta wiara prowadzi do sprawiedliwo┼Ťci, a wyznawanie jej ustami — do zbawienia» (Rz 10, 10). Serce wskazuje, ┼╝e pierwszym aktem, przez który dochodzi si─Ö do wiary, jest dar Boga i dzia┼éanie ┼éaski, która przemienia osob─Ö a┼╝ do g┼é─Öbi jej serca.


W tym wzgl─Ödzie szczególnie wymowny jest przyk┼éad Lidii. ┼Üw. ┼üukasz opowiada, ┼╝e  Pawe┼é, kiedy przebywa┼é w Filippi, poszed┼é w szabat g┼éosi─ç Ewangeli─Ö paru kobietom; by┼éa w┼Ťród nich Lidia, a «Pan otworzy┼é jej serce, tak ┼╝e uwa┼╝nie s┼éucha┼éa s┼éów Paw┼éa» (Dz 16, 14). To wyra┼╝enie zawiera wa┼╝ny sens.  ┼Üw. ┼üukasz uczy, ┼╝e nie wystarcza znajomo┼Ť─ç tre┼Ťci, w które nale┼╝y wierzy─ç, je┼╝eli serce, autentyczne sanktuarium cz┼éowieka, nie zostaje otwarte przez ┼éask─Ö, która umo┼╝liwia g┼é─Öbsze spojrzenie i zrozumienie, ┼╝e to, co zosta┼éo og┼éoszone, jest S┼éowem Bo┼╝ym.


«Wyznawanie ustami» wskazuje z kolei, ┼╝e konsekwencj─ů wiary jest dawanie ┼Ťwiadectwa i zaanga┼╝owanie. Chrze┼Ťcijanin nigdy nie mo┼╝e uwa┼╝a─ç, ┼╝e wiara jest spraw─ů prywatn─ů. Wiara jest decyzj─ů o tym, ┼╝e jest si─Ö z Panem, ┼╝yje si─Ö z Nim. To «bycie z Nim» prowadzi do zrozumienia powodów, dla których si─Ö wierzy. Wiara, w┼éa┼Ťnie dlatego, ┼╝e jest aktem wolno┼Ťci, wymaga równie┼╝ odpowiedzialno┼Ťci spo┼éecznej za to, w co si─Ö wierzy. Ko┼Ťció┼é w dniu Pi─Ö─çdziesi─ůtnicy ukazuje z ca┼é─ů oczywisto┼Ťci─ů ów publiczny wymiar wiary i g┼éoszenia jej bez l─Öku ka┼╝dej osobie. To dar Ducha ┼Üwi─Ötego, który uzdalnia do misji i umacnia nasze ┼Ťwiadectwo, czyni─ůc je szczerym i odwa┼╝nym.


Wyznanie wiary jest aktem zarówno osobistym, jak i wspólnotowym. Pierwszym podmiotem wiary jest bowiem Ko┼Ťció┼é. W wierze wspólnoty chrze┼Ťcija┼äskiej ka┼╝dy otrzymuje chrzest, skuteczny znak przy┼é─ůczenia do ludu wierz─ůcych, aby zyska─ç zbawienie. Jak stwierdza Katechizm Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego: «'Wierz─Ö' — to wiara Ko┼Ťcio┼éa wyznawana osobi┼Ťcie przez ka┼╝dego wierz─ůcego, przede wszystkim w chwili chrztu. 'Wierzymy' — to wiara Ko┼Ťcio┼éa wyznawana przez biskupów zgromadzonych na soborze lub, bardziej ogólnie, przez zgromadzenie liturgiczne wierz─ůcych. 'Wierz─Ö' — mówi tak┼╝e Ko┼Ťció┼é, nasza Matka, który przez swoj─ů wiar─Ö odpowiada Bogu i który uczy nas mówi─ç: 'Wierz─Ö', 'Wierzymy'» (17).


Jak mo┼╝na zauwa┼╝y─ç, znajomo┼Ť─ç tre┼Ťci wiary jest istotna, by wyrazi─ç sw─ů zgod─Ö, to znaczy, aby w pe┼éni, rozumem i wol─ů, przyj─ů─ç to, co proponuje Ko┼Ťció┼é. Znajomo┼Ť─ç wiary wprowadza w pe┼éni─Ö tajemnicy zbawczej, objawionej przez Boga. Zgoda oznacza  wi─Öc, ┼╝e kiedy si─Ö wierzy, w sposób wolny przyjmuje si─Ö ca┼é─ů tajemnic─Ö wiary, bo gwarantem jej prawdy jest sam Bóg, który objawia si─Ö i pozwala pozna─ç sw─ů tajemnic─Ö mi┼éo┼Ťci (18).


Z drugiej strony, nie mo┼╝emy zapomina─ç, ┼╝e w naszym kontek┼Ťcie kulturowym wielu ludzi, cho─ç nie twierdzi, ┼╝e ma dar wiary, szczerze poszukuje ostatecznego sensu i definitywnej prawdy o swym istnieniu i ┼Ťwiecie. To poszukiwanie jest autentyczn─ů «preambu┼é─ů» wiary, gdy┼╝ kieruje ludzi na drog─Ö prowadz─ůc─ů do tajemnicy Boga. Ludzki umys┼é nosi w sobie bowiem potrzeb─Ö tego, «co warto┼Ťciowe, nieprzemijalne» (19). Ta potrzeba stanowi nieustanne wezwanie, trwale wpisane w serce cz┼éowieka, aby wyrusza─ç w drog─Ö w poszukiwaniu Tego, którego by┼Ťmy nie szukali, gdyby wcze┼Ťniej nie wyszed┼é nam na spotkanie (20).  Wiara zaprasza nas w┼éa┼Ťnie na to spotkanie i w pe┼éni nas otwiera. 


11. Cenn─ů i niezb─Ödn─ů pomoc─ů w systematycznym poznawaniu tre┼Ťci wiary jest dla wszystkich Katechizm Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego. Jest on jednym z najwa┼╝niejszych owoców  Soboru Watyka┼äskiego II. W Konstytucji apostolskiej Fidei depositum, która nieprzypadkowo zosta┼éa podpisana w trzydziest─ů rocznic─Ö otwarcia Soboru  Watyka┼äskiego II, papie┼╝ Jan Pawe┼é II napisa┼é: «Katechizm przyczyni si─Ö w znacznym stopniu do odnowy ca┼éego ┼╝ycia Ko┼Ťcio┼éa (...) Uznaj─Ö go za po┼╝yteczne i w┼éa┼Ťciwe narz─Ödzie s┼éu┼╝─ůce umacnianiu komunii Ko┼Ťcio┼éa oraz za bezpieczn─ů norm─Ö nauczania prawd wiary» (21).


W┼éa┼Ťnie w tej perspektywie Rok Wiary powinien by─ç wyrazem wspólnego zobowi─ůzania do odkrycia na nowo i zg┼é─Öbiania podstawowych tre┼Ťci wiary, których systematyczna i organiczna synteza znajduje si─Ö w Katechizmie Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego. W nim bowiem staje si─Ö widoczne bogactwo nauczania, które Ko┼Ťció┼é przyj─ů┼é, zachowa┼é i przedstawia┼é na przestrzeni dwóch tysi─ůcleci swej historii. Od Pisma ┼Üwi─Ötego po ojców Ko┼Ťcio┼éa, od mistrzów teologii po ┼Ťwi─Ötych, którzy ┼╝yli na przestrzeni wieków, Katechizm stanowi trwa┼éy zapis wielu sposobów, w jakie Ko┼Ťció┼é medytowa┼é nad wiar─ů i rozwija┼é nauczanie, aby da─ç wiernym pewno┼Ť─ç w ich ┼╝yciu wiary.


Sam─ů swoj─ů struktur─ů Katechizm Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego ukazuje rozwój wiary, a tak┼╝e porusza wielkie kwestie ┼╝ycia powszedniego. Stronica po stronicy odkrywamy, ┼╝e to, co si─Ö przedstawia, nie jest jak─ů┼Ť teori─ů, ale spotkaniem z Osob─ů, która ┼╝yje w Ko┼Ťciele. Po wyznaniu wiary zostaje bowiem obja┼Ťnione ┼╝ycie sakramentalne, w którym Chrystus jest obecny, dzia┼éa i nadal buduje swój Ko┼Ťció┼é. Bez liturgii i sakramentów wyznanie wiary nie by┼éoby skuteczne, gdy┼╝ brakowa┼éoby mu ┼éaski, która wspiera ┼Ťwiadectwo chrze┼Ťcijan. Podobnie, nauczanie Katechizmu na temat ┼╝ycia moralnego nabiera swego pe┼énego znaczenia, je┼╝eli powi─ůzane jest z wiar─ů, liturgi─ů i modlitw─ů.


12. Z tego wzgl─Ödu w Roku, o którym mówimy, Katechizm Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego mo┼╝e by─ç prawdziwym narz─Ödziem umacniania wiary, zw┼éaszcza dla tych, którzy troszcz─ů si─Ö o formacj─Ö chrze┼Ťcijan, tak istotn─ů w naszym kontek┼Ťcie kulturowym. Maj─ůc to na uwadze, poprosi┼éem Kongregacj─Ö Nauki Wiary, by w porozumieniu z kompetentnymi dykasteriami Stolicy Apostolskiej zredagowa┼éa Not─Ö, która b─Ödzie zawiera┼éa wskazania dla Ko┼Ťcio┼éa i wiernych, jak prze┼╝y─ç ten Rok Wiary w sposób najbardziej efektywny i w┼éa┼Ťciwy, w s┼éu┼╝bie wiary i ewangelizacji.


Bardziej ni┼╝ w przesz┼éo┼Ťci wiara staje w obliczu szeregu pyta┼ä, wynikaj─ůcych ze zmiany mentalno┼Ťci, która zw┼éaszcza w obecnych czasach zaw─Ö┼╝a zakres tego, co racjonalnie pewne, do osi─ůgni─Ö─ç naukowych i technologicznych. Jednak┼╝e Ko┼Ťció┼é nigdy nie ba┼é si─Ö dowodzi─ç, ┼╝e nie mo┼╝e by─ç konfliktu mi─Ödzy wiar─ů a prawdziw─ů nauk─ů, poniewa┼╝ obie, cho─ç ró┼╝nymi drogami, d─ů┼╝─ů do  prawdy (22).


13. W tym Roku niezmiernie wa┼╝ne b─Ödzie przypomnienie historii naszej wiary, któr─ů cechuje niezg┼é─Öbiona tajemnica, jak─ů jest splot ┼Ťwi─Öto┼Ťci i grzechu. Podczas gdy pierwsza z nich ukazuje ogromny wk┼éad, jaki wnie┼Ťli m─Ö┼╝czy┼║ni i kobiety we wzrost i rozwój wspólnoty przez ┼Ťwiadectwo swego ┼╝ycia, to drugi musi pobudza─ç ka┼╝dego do szczerego i trwa┼éego wysi┼éku nawrócenia, by do┼Ťwiadczy─ç mi┼éosierdzia Ojca, który wychodzi na spotkanie ka┼╝dego cz┼éowieka.


W tym okresie b─Ödziemy nieustannie kierowa─ç wzrok ku Jezusowi Chrystusowi, «który nam w wierze przewodzi i j─ů wydoskonala» (Hbr 12, 2);  w Nim znajduje pe┼ény sens wszelka udr─Öka i t─Ösknota ludzkiego serca. Rado┼Ť─ç mi┼éo┼Ťci, odpowied┼║ na dramat cierpienia i bólu, moc przebaczenia w obliczu zniewagi i zwyci─Östwo ┼╝ycia nad nico┼Ťci─ů ┼Ťmierci — wszystko znajduje swój pe┼ény sens w tajemnicy Jego wcielenia, Jego stania si─Ö cz┼éowiekiem, dzielenia z nami ludzkiej s┼éabo┼Ťci, aby j─ů przemieni─ç moc─ů Jego zmartwychwstania. W Nim, który umar┼é i zmartwychwsta┼é dla naszego zbawienia, znajduj─ů pe┼éne ┼Ťwiat┼éo przyk┼éady wiary, które naznaczy┼éy te dwa tysi─ůce lat naszej historii zbawienia.


Przez wiar─Ö Maryja przyj─Ö┼éa s┼éowa anio┼éa i uwierzy┼éa w zapowied┼║, ┼╝e stanie si─Ö Matk─ů Boga w pos┼éusze┼ästwie swego oddania (por. ┼ük 1, 38). Gdy nawiedzi┼éa El┼╝biet─Ö, z Jej ust pop┼éyn─Ö┼éa pie┼Ť┼ä na cze┼Ť─ç Najwy┼╝szego, za cuda, jakich dokonuje w tych, którzy si─Ö Jemu powierzaj─ů (por. ┼ük 1, 46-55). Z rado┼Ťci─ů i dr┼╝eniem wyda┼éa na ┼Ťwiat swego jedynego Syna, zachowuj─ůc nienaruszone dziewictwo (por. ┼ük 2, 6-7). Zaufawszy swemu oblubie┼äcowi Józefowi, uda┼éa si─Ö z Jezusem do Egiptu, aby uratowa─ç Go przed prze┼Ťladowaniami Heroda (por. Mt 2, 13-15). Z t─ů sam─ů wiar─ů sz┼éa za nauczaj─ůcym Panem i pozosta┼éa z Nim a┼╝ do Golgoty (por. J 19, 25-27). W wierze Maryja cieszy┼éa si─Ö owocami zmartwychwstania Jezusa i zachowuj─ůc w swoim sercu wszelkie wspomnienia (por. ┼ük 2, 19.51), przekaza┼éa je Dwunastu, którzy byli zgromadzeni z Ni─ů w Wieczerniku, aby otrzyma─ç Ducha ┼Üwi─Ötego (por. Dz 1, 14; 2, 1-4).


Przez wiar─Ö aposto┼éowie zostawili wszystko, aby pój┼Ť─ç za Nauczycielem (por. Mk 10, 28). Uwierzyli w s┼éowa, którymi g┼éosi┼é królestwo Bo┼╝e obecne i realizuj─ůce si─Ö w Jego osobie (por. ┼ük 11, 20). ┼╗yli w jedno┼Ťci z Jezusem, który ich naucza┼é i pozostawi┼é im now─ů regu┼é─Ö ┼╝ycia, aby po Jego ┼Ťmierci byli rozpoznawani jako Jego uczniowie (por. J 13, 34-35). Przez wiar─Ö poszli na ca┼éy ┼Ťwiat, wype┼éniaj─ůc polecenie niesienia Ewangelii wszelkiemu stworzeniu (por. Mk 16, 15), i bez ┼╝adnej obawy g┼éosili wszystkim rado┼Ť─ç zmartwychwstania, którego byli wiernymi ┼Ťwiadkami.


Przez wiar─Ö uczniowie utworzyli pierwsz─ů wspólnot─Ö, zgromadzon─ů wokó┼é nauki aposto┼éów na modlitwie, celebrowaniu Eucharystii, oddaj─ůc do dyspozycji wszystkich to, co posiadali, aby  zaspokoi─ç potrzeby braci (por. Dz 2, 42-47).


Z powodu wiary m─Öczennicy oddali swe ┼╝ycie, by za┼Ťwiadczy─ç o prawdzie Ewangelii, która ich przemieni┼éa i uczyni┼éa zdolnymi do najwi─Ökszego daru mi┼éo┼Ťci, jakim jest przebaczenie swoim prze┼Ťladowcom.


Przez wiar─Ö kobiety i m─Ö┼╝czy┼║ni po┼Ťwi─Öcali swoje ┼╝ycie Chrystusowi, pozostawiaj─ůc wszystko, aby ┼╝y─ç w prostocie ewangelicznego pos┼éusze┼ästwa, ubóstwa i czysto┼Ťci — konkretnych znaków oczekiwania na Pana, który przychodzi bez zw┼éoki. Przez wiar─Ö tak wielu chrze┼Ťcijan dzia┼éa┼éo na rzecz sprawiedliwo┼Ťci, aby prze┼éo┼╝y─ç na j─Özyk konkretu s┼éowo Pana, który przyby┼é, aby g┼éosi─ç wyzwolenie z ucisku i rok ┼éaski dla wszystkich (por. ┼ük 4,18-19).


Przez wiar─Ö na przestrzeni czasów m─Ö┼╝czy┼║ni i kobiety w ka┼╝dym wieku, których imi─Ö jest zapisane w ksi─Ödze ┼╝ycia (por. Ap 7, 9; 13, 8), wyznawali, ┼╝e pi─Öknie jest pój┼Ť─ç za Panem Jezusem tam, gdzie byli wzywani, ┼╝eby dawa─ç ┼Ťwiadectwo, i┼╝ s─ů chrze┼Ťcijanami:  w rodzinie, w ┼╝yciu zawodowym, publicznym, w wykorzystywaniu charyzmatów i pe┼énieniu pos┼éug, do których byli powo┼éani.


Przez wiar─Ö ┼╝yjemy tak┼╝e i my: dzi─Öki rozpoznawaniu sercem Pana Jezusa, obecnego w naszym ┼╝yciu i w historii.


14. Rok Wiary b─Ödzie równie┼╝ dobr─ů okazj─ů do wzmo┼╝onego sk┼éadania ┼Ťwiadectwa mi┼éosierdzia. ┼Üw. Pawe┼é przypomina: «Tak wi─Öc trwaj─ů wiara, nadzieja, mi┼éo┼Ť─ç — te trzy: [jednak] najwi─Öksza z nich jest mi┼éo┼Ť─ç»  (1 Kor 13, 13). Aposto┼é Jakub u┼╝y┼é s┼éów jeszcze mocniejszych, które zawsze pobudza┼éy chrze┼Ťcijan: «Jaki z tego po┼╝ytek, bracia moi, skoro kto┼Ť b─Ödzie utrzymywa┼é, ┼╝e wierzy, a nie b─Ödzie spe┼énia┼é uczynków? Czy [sama] wiara zdo┼éa go zbawi─ç? Je┼Ťli na przyk┼éad brat lub siostra nie maj─ů odzienia lub brak im codziennego chleba, a kto┼Ť z was powie im: 'Id┼║cie w pokoju, ogrzejcie si─Ö i najedzcie do syta!' — a nie dacie im tego, czego koniecznie potrzebuj─ů dla cia┼éa — to na co si─Ö to przyda?  Tak te┼╝ i wiara, je┼Ťli nie by┼éaby po┼é─ůczona z uczynkami, martwa jest sama w sobie. Ale mo┼╝e kto┼Ť powiedzie─ç: Ty masz wiar─Ö, a ja spe┼éniam uczynki. Poka┼╝ mi wiar─Ö swoj─ů bez uczynków, to ja ci poka┼╝─Ö wiar─Ö na podstawie moich uczynków» (Jk 2, 14-18).


Wiara bez mi┼éo┼Ťci nie przynosi owocu, a mi┼éo┼Ť─ç bez wiary by┼éaby uczuciem nieustannie zagro┼╝onym przez zw─ůtpienie. Wiara i mi┼éo┼Ť─ç potrzebuj─ů siebie nawzajem, jedna pozwala bowiem drugiej si─Ö urzeczywistnia─ç.  Niema┼éo chrze┼Ťcijan istotnie po┼Ťwi─Öca swoje ┼╝ycie z mi┼éo┼Ťci─ů osobom samotnym, zepchni─Ötym na margines lub wykluczonym, jako tym, którzy jako pierwsi nas potrzebuj─ů i s─ů najwa┼╝niejsi z tych, których trzeba wesprze─ç, poniewa┼╝ w┼éa┼Ťnie w nich odzwierciedla si─Ö oblicze samego Chrystusa. Dzi─Öki wierze mo┼╝emy rozpozna─ç w tych, którzy prosz─ů o nasz─ů mi┼éo┼Ť─ç, oblicze zmartwychwsta┼éego Pana. «Wszystko, co uczynili┼Ťcie jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnie┼Ťcie uczynili» (Mt 25, 40) — te Jego s┼éowa s─ů przestrog─ů, o której nie wolno zapomina─ç, i nieustannym wezwaniem, aby przekazywa─ç innym t─Ö mi┼éo┼Ť─ç, z któr─ů On troszczy si─Ö o nas.  To wiara pozwala rozpozna─ç Chrystusa, a Jego mi┼éo┼Ť─ç pobudza do tego, aby spieszy─ç Mu z pomoc─ů za ka┼╝dym razem, kiedy w bli┼║nim staje na drodze naszego ┼╝ycia. Umocnieni wiar─ů, patrzmy z nadziej─ů na nasze zaanga┼╝owanie w ┼Ťwiecie, oczekuj─ůc «nowego nieba i nowej ziemi, w których zamieszka sprawiedliwo┼Ť─ç» (2 P 3, 13; por. Ap 21, 1).


15. B─Öd─ůc ju┼╝ u kresu ┼╝ycia, aposto┼é Pawe┼é prosi swego ucznia Tymoteusza, by «zabiega┼é o wiar─Ö» (por. 2 Tm 2, 22) z tak─ů sam─ů sta┼éo┼Ťci─ů, jak kiedy by┼é m┼éodym cz┼éowiekiem (por. 2 Tm 3, 15). Czujemy, ┼╝e ta zach─Öta skierowana jest do ka┼╝dego z nas, aby nikt nie by┼é leniwy w wierze. Jest ona towarzyszk─ů ┼╝ycia, pozwalaj─ůc─ů nam dostrzega─ç wci─ů┼╝ na nowo cuda, które czyni dla nas Bóg. Wiara, która stara si─Ö rozpoznawa─ç znaki czasu we wspó┼éczesno┼Ťci, zobowi─ůzuje ka┼╝dego z nas do stawania si─Ö ┼╝ywymi znakami obecno┼Ťci Zmartwychwsta┼éego w ┼Ťwiecie. Wspó┼éczesny ┼Ťwiat szczególnie potrzebuje dzi┼Ť wiarygodnego ┼Ťwiadectwa osób maj─ůcych umys┼é i serce o┼Ťwiecone przez S┼éowo Bo┼╝e i zdolnych otwiera─ç serca i umys┼éy tak wielu ludzi na pragnienie Boga i prawdziwego ┼╝ycia, które nie ma ko┼äca.


«By s┼éowo Pa┼äskie szerzy┼éo si─Ö i rozs┼éawia┼éo» (2 Tes 3, 1) — oby ten Rok Wiary sprawi┼é, ┼╝e nasza wi─Ö┼║ z Chrystusem Panem b─Ödzie si─Ö coraz bardziej umacnia┼éa, gdy┼╝ tylko w Nim jest pewno┼Ť─ç przysz┼éo┼Ťci i gwarancja prawdziwej i trwa┼éej mi┼éo┼Ťci. S┼éowa aposto┼éa Piotra rzucaj─ů ostatni promie┼ä ┼Ťwiat┼éa na wiar─Ö: «Dlatego radujcie si─Ö, cho─ç teraz musicie dozna─ç troch─Ö smutku z powodu ró┼╝norodnych do┼Ťwiadcze┼ä. Przez to warto┼Ť─ç waszej wiary oka┼╝e si─Ö o wiele cenniejsza od zniszczalnego z┼éota, które przecie┼╝ próbuje si─Ö w ogniu, na s┼éaw─Ö, chwa┼é─Ö i cze┼Ť─ç przy objawieniu Jezusa Chrystusa. Wy, cho─ç nie widzieli┼Ťcie, mi┼éujecie Go; wy w Niego teraz, cho─ç nie widzicie, przecie┼╝ wierzycie, a ucieszycie si─Ö rado┼Ťci─ů niewymown─ů i pe┼én─ů chwa┼éy wtedy, gdy osi─ůgniecie cel waszej wiary — zbawienie dusz» (1 P 1, 6-9). Chrze┼Ťcijanie w swym ┼╝yciu zaznaj─ů rado┼Ťci oraz cierpienia. Ilu┼╝ ┼Ťwi─Ötych do┼Ťwiadcza┼éo samotno┼Ťci! Ilu┼╝ wiernych, tak┼╝e w naszych czasach, do┼Ťwiadcza milczenia Boga, podczas gdy chcieliby oni us┼éysze─ç Jego pocieszaj─ůcy g┼éos! Do┼Ťwiadczenia ┼╝ycia z jednej strony pozwalaj─ů zrozumie─ç tajemnic─Ö krzy┼╝a i uczestniczy─ç w cierpieniach Chrystusa (por. Kol 1, 24), a z drugiej s─ů wst─Öpem do rado┼Ťci i nadziei, do których prowadzi wiara: «ilekro─ç niedomagam, tylekro─ç jestem mocny» (2 Kor 12, 10). Wierzymy z mocnym przekonaniem, ┼╝e Pan Jezus pokona┼é z┼éo i ┼Ťmier─ç. Powierzamy si─Ö Jemu z t─ů pewn─ů ufno┼Ťci─ů:  On, obecny w┼Ťród nas, zwyci─Ö┼╝a moc z┼éego (por. ┼ük 11, 20), a Ko┼Ťció┼é, widzialna wspólnota Jego mi┼éosierdzia, trwa w Nim jako znak ostatecznego pojednania z Ojcem.


Ten czas ┼éaski zawierzmy Mace Bo┼╝ej, nazwanej «b┼éogos┼éawion─ů», poniewa┼╝ «uwierzy┼éa» (┼ük 1, 45).


W Rzymie, u ┼Ťw. Piotra, 11 pa┼║dziernika  2011 r., w siódmym roku mojego pontyfikatu


BENEDICTUS PP XVI


 


Przypisy


(1) Homilia podczas Mszy ┼Ťw. z okazji inauguracji pontyfikatu (24 kwietnia 2005): AAS 97 (2005), 710; «L'Osservatore Romano», wyd. polskie, n. 6/2005, s. 11.


(2) Por. Benedykt XVI, homilia podczas Mszy ┼Ťw. na Terreiro do Paço w Lizbonie (11 maja 2010): Insegnamenti VI, 1 (2010), 673; «L'Osservatore Romano», wyd. polskie, n. 7/2010, s. 10.


(3) Por. Jan Pawe┼é II, konst. apost. Fidei depositum (11 pa┼║dziernika 1992): AAS 86 (1994), 113-118.


(4) Por. Relacja ko┼äcowa II Nadzwyczajnego Synodu Biskupów (7 grudnia 1985), II, B, a, 4, w: Enchiridion Vaticanum, t. 9, n. 1797; «L'Osservatore Romano», wyd. polskie, dodatek do n. 10-11-12/1985, s. 5.


(5) Pawe┼é VI, adhort. apost. Petrum et Paulum Apostolos, w 1900. rocznic─Ö m─Öcze┼ästwa ┼Ťwi─Ötych aposto┼éów Piotra i Paw┼éa (22 lutego 1967): AAS 59 (1967), 196.


(6) Tam┼╝e, 198.


(7) Pawe┼é VI, «Wyznanie wiary ludu Bo┼╝ego», homilia podczas Mszy ┼Ťw. w  1900. rocznic─Ö m─Öcze┼ästwa ┼Ťwi─Ötych aposto┼éów Piotra i Paw┼éa,  na zako┼äczenie Roku Wiary (30 czerwca 1968): AAS 60 (1968), 433-445.


(8) Paweł VI, audiencja generalna (14 czerwca 1967): Insegnamenti V (1967), 801.


(9) Jan Pawe┼é II, list apost. Novo millennio ineunte (6 stycznia 2001), 57: AAS 93 (2001), 308.


(10) Przemówienie do Kurii Rzymskiej (22 grudnia 2005): AAS 98 (2006), 52; «L'Osservatore Romano», wyd. polskie, n.  2/2006, s. 20.


(11) Sobór Watyka┼äski II, Konst. dogmat. o Ko┼Ťciele Lumen gentium, 8.


(12) De utilitate credendi, 1, 2, w: Pisma przeciw manichejczykom, Pisma Starochrze┼Ťcija┼äskich Pisarzy, t. LIV,  Warszawa 1990, s. 34.


(13) Por. ┼Ťw. Augustyn z Hippony, Wyznania, I, 1, t┼éum. Zygmunt Kubiak, Warszawa 1992.


(14)  Sobór Watyka┼äski II, Konst. o liturgii ┼Ťwi─Ötej Sacrosanctum Concilium, 10.


(15) Por. Jan Pawe┼é II, konst. apost. Fidei depositum (11 pa┼║dziernika 1992): AAS 86 (1994), 116.


(16) Kazanie 215, 1, w:  ┼Ťw. Augustyn, Wybór mów, t┼éum. ks. Jan Jaworski, Pisma Starochrze┼Ťcija┼äskich Pisarzy, t. XII, Warszawa 1973, s. 250.


(17) Katechizm Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego,  167.


(18) Por.  Sobór Watyka┼äski I, Konst. dogmat. o wierze katolickiej Dei Filius, rozdz. III: DS 3008-3009;  Sobór Watyka┼äski II, Konst. dogmat. o Objawieniu Bo┼╝ym Dei verbum, 5.


(19) Benedykt XVI, przemówienie w Kolegium Bernardynów w Pary┼╝u (12 wrze┼Ťnia 2008): AAS 100 (2008), 722; «L'Osservatore Romano», wyd. polskie, n. 10-11/2008, s. 13.


(20) Por. ┼Ťw. Augustyn z Hippony, Wyznania,  XIII, 1, t┼éum. Zygmunt Kubiak, Warszawa 1992.


(21) Jan Paweł II, konst. apost. Fidei depositum (11 października 1992): AAS 86 (1994), 115 i 117.


(22) Por. Jan Pawe┼é II, enc. Fides et ratio (14wrze┼Ťnia 1998), nn. 34 i 106: AAS 91 (1999), 31-32, 86-87.


© Copyright 2011 - Libreria Editrice Vaticana

Dokumenty Ko┼Ťcio┼éa
  Ojciec - ┼Ťwiadek wiary i trze┼║wo┼Ťci
  Lumen fidei – Encyklika papie┼╝a Franciszka
  Przem├│wienie Papie┼╝a Franciszka do Kardyna┼é├│w
  List Episkopatu na XII Dzie┼ä papieski
  List Apostolski Porta Fidei
Kalendarz
Po Wt Âr Cz Pi So Ni
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  
Promocja